به نام خدا

پاسخ امام هادی علیه السلام به اهل اهواز در جواب مسئله جبرو تفویض.

تمام امت بدون اینکه هیچ اختلافی  بین آنها وجود داشته باشد بر این مسئله اتفاق نظر دارند که قرآن حقی است که هیچ شکی در آن نیست .

تمام فرق اسلامی این را میگویند و آنها اگر در مطلبی همه با هم اتفاق نظر داشته باشند ، قطعا  به راه درست میروند و هدایت شده بر تصدیق  آنچیزی هستند که خدا نازل کرده است .

چرا که رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمودند : 

امت  من در چیزی که سبب گمراهی شود با هم اتفاق نظر  پیدا نخواهند کرد. (قاعده لطف= بر حکیم قبیح است اختلاف مردم بر باطل را نشکند ) 

 تا اینکه پیامبر فرمودند : هر چیزی را که امت بر آن با هم اتفاق نظر داشتند و عده ای از آنها با  عده ای دیگر مخالفت نکنند آن چیز قطعا  حق است . این است معنای حدیث پیامبر نه آنچیزی که جهّال برداشت میکنند ونه آنچیزی که دشمنان میگویند : یعنی اتفاق نظرهایی که سبب باطل شدن حکم قرآن میشود واین کار را آنها انجام میدهند تا  اینکه از روایات آمیخته به باطل و روایات باطل و از هوای نفسی که به هلاکت می کشاند و با نص صریح قرآن مخالف است و با ثابت شده به وسیله آیات واضح و روشن مخالف است پیروی کنند .  

 وما از خدا می خواهیم که مارا موافق با حق قرار دهد و به سوی کمال  هدایت کند . 

تا اینکه حضرت فرمودند : 

زمانی که قرآن به  صحت و حقانیت  خبری شهادت داد  آنگاه اگر عده ای از امت ، آن خبر موافق با قرآن را انکار کنند و ادعا کنند که خبر موافق با قرآن  با خبری که مورد  قبول همه مسلمین است مخالفت دارد در آن هنکام با این کارشان و با انکار روایت ثابت شده با قرآن  که سبب کنار زدن خود قرآن میشود ، آنها از دسته کفار و گمراهان خواهند بود . وصحیح ترین خبر ، خبری است که حقانیتش با قرآن ثابت شود مثل خبری که همه برآن اتفاق نظر دارند که رسول  خدا فرمودند : 

من در بین شما دو جانشین بجا میگذارم  یکی کتاب خدا و دیگری عترت من ، تا زمانی که به هر دو  چنگ زده اید بعد از من گمراه نخواهید شد والبته این دو از هم جدا نمیشوند تا روز قیامت  که در کنار حوض بر من وارد شوند .

 عبارت دیگری از این  حدیث که بین  همه مورد قبول و اتفاق نظر است این عبارت است که :

من در بین شما  دو شیء سنگین و ارزشمند  را ترک میکنم . یکی قرآن و دیگری عترتم و اهل بیتم .واین دو از هم جدا نمیشوند تا اینکه  در کنار حوض بر من وارد شوند .اگر آنها را با هم گرفتید گمراه نخواهید شد . 

حضرت در ادامه می فرمایند : 

وقتی که ما شواهد این روایت را در نص شریف قرآن پیدا کردیم مثلا آنجا که میفرماید :  

 سرپرست و ولىّ شما، تنها خدا و پیامبر او و آنها که ایمان آورده‏اند  میباشند همانهایی که نماز را برپا مى‏دارند، و در حال رکوع، زکات مى‏دهند. مائده 55 . 

سپس روایات تمام علماء اتفاق دارند که  این آیه در شان امیر مومنین علی علیه السلام نازل  شده است که امیر مومنین بود که انگشترش را صدقه داد در حالی که رکوع کرده بود و در آن حال  خداوند از این کار او شکر کرد  و آن  آیه را در شان او نازل  کرد .و ما در جای دیگر میبینیم که رسول خدا صلی الله علیه و آله ، علی علیه السلام را از بین اصحابش جدا کرد با این لفظ که فرمود :  هر کس من مولای اویم  علی نیز مولای اوست خدایا دوستش را دوست بدار و با دشمنش  دشمن باش .

و در جای دیگری حضرت رسول  میفرمایند : 

علی است که دِین من را به جا می آورد  و ووعده مرا  حتمی میکند او جانشین من بر شما بعد از من است

وجای دیگر میفرمایند : 

آنهم  در زمانی که علی را در مدینه به جای خودشان قرار دادند و علی عرضه کرد ای رسول خدا آیا مرا  بر زنان و کودکان  سرپرست قرار میدهید ؟  

میفرمایند : آیا راضی نمیشوی که تو برای من  مانند هارون برای موسی باشی؟

مگر اینکه بعد از من پیامبری وجود نخواهد داشت .

پس ما از تمام این قرائن میفهمیم  که قرآن  شهادت داده است که این روایات  صحیح است و این شواهد روایی حقیقت دارد .

پس بر تمام امت  لازم و واجب است به این مسئله اقرار کنند چرا  که این روایات موافق با قرآن است و خود قرآن نیز با این روایات موافق است . پس وقتی ما این  روایات را موافق با کتاب خدا یافتیم و کتاب خدا را  موافق با  آنها و دلیل بر آنها دیدیم  اقتدا و پیروی از این روایات بر ما  فرض و وواجب میشود و از این امر واجب تعدی نمیکنند مگر کسانی که اهل  لجاجت و عناد   و فساد هستند .

حضرت در ادامه میفرمایند : البته مراد ما وقصد ما صحبت در پیرامون جبرو تفویض و شرح این دو بود و این مقدمه ای بود برای اینکه بگوییم اتفاق بر کتاب خدا و خبری که موافق با  قرآن است  یک دلیل  محکم است بر آنچه که می خواهیم بیان کنیم به حول و قوه الهی

پستهای مربوط با این موضوع :

۱) راه درمان جعل و دسیسه در روایات وفاق با قرآن است

۲)رسوایی عمر و ابوبکر در روایات مخالف قرآن

۳) قرآن ملاکی برای شناخت حق از باطل

ج، [الإحتجاج‏] وَ مِمَّا أَجَابَ بِهِ أَبُو الْحَسَنِ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَسْکَرِیُّ ع فِی رِسَالَتِهِ إِلَى أَهْلِ الْأَهْوَازِ حِینَ سَأَلُوهُ عَنِ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ  

أَنْ قَالَ اجْتَمَعَتِ الْأُمَّةُ قَاطِبَةً لَا اخْتِلَافَ بَیْنَهُمْ فِی ذَلِکَ أَنَّ الْقُرْآنَ حَقٌّ لَا رَیْبَ فِیهِ عِنْدَ جَمِیعِ فِرَقِهَا فَهُمْ فِی حَالَةِ الِاجْتِمَاعِ عَلَیْهِ مُصِیبُونَ وَ عَلَى تَصْدِیقِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مُهْتَدُونَ لِقَوْلِ النَّبِیِّ ص لَا تَجْتَمِعُ أُمَّتِی عَلَى ضَلَالَةٍ فَأَخْبَرَ ص أَنَّ مَا اجْتَمَعَتْ عَلَیْهِ الْأُمَّةُ وَ لَمْ یُخَالِفْ بَعْضُهَا بَعْضاً هُوَ الْحَقُّ فَهَذَا مَعْنَى الْحَدِیثِ لَا مَا تَأَوَّلَهُ الْجَاهِلُونَ وَ لَا مَا قَالَهُ الْمُعَانِدُونَ مِنْ إِبْطَالِ حُکْمِ الْکِتَابِ وَ اتِّبَاعِ حُکْمِ الْأَحَادِیثِ الْمُزَوَّرَةِ وَ الرِّوَایَاتِ الْمُزَخْرَفَةِ وَ اتِّبَاعِ‏ الْأَهْوَاءِ الْمُرْدِیَةِ الْمُهْلِکَةِ الَّتِی تُخَالِفُ نَصَّ الْکِتَابِ وَ تَحْقِیقَ الْآیَاتِ الْوَاضِحَاتِ النَّیِّرَاتِ وَ نَحْنُ نَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ یُوَفِّقَنَا لِلثَّوَابِ وَ یَهْدِیَنَا إِلَى الرَّشَادِ ثُمَّ قَالَ ع فَإِذَا شَهِدَ الْکِتَابُ بِتَصْدِیقِ خَبَرٍ وَ تَحْقِیقِهِ فَأَنْکَرَتْهُ طَائِفَةٌ مِنَ الْأُمَّةِ وَ عَارَضَتْهُ بِحَدِیثٍ مِنْ هَذِهِ الْأَحَادِیثِ الْمُزَوَّرَةِ صَارَتْ بِإِنْکَارِهَا وَ دَفْعِهَا الْکِتَابَ کُفَّاراً ضُلَّالًا وَ أَصَحُّ خَبَرٍ مَا عُرِفَ تَحْقِیقُهُ مِنَ الْکِتَابِ مِثْلُ الْخَبَرِ الْمُجْمَعِ عَلَیْهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص حَیْثُ قَالَ إِنِّی مُسْتَخْلِفٌ فِیکُمْ خَلِیفَتَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ وَ اللَّفْظَةُ الْأُخْرَى عَنْهُ فِی هَذَا الْمَعْنَى بِعَیْنِهِ قَوْلُهُ ص إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَمْ تَضِلُّوا فَلَمَّا وَجَدْنَا شَوَاهِدَ هَذَا الْحَدِیثِ نَصّاً فِی کِتَابِ اللَّهِ مِثْلَ قَوْلِهِ إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ ثُمَّ اتَّفَقَتْ رِوَایَاتُ الْعُلَمَاءِ فِی ذَلِکَ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنَّهُ تَصَدَّقَ بِخَاتَمِهِ وَ هُوَ رَاکِعٌ فَشَکَرَ اللَّهُ ذَلِکَ لَهُ وَ أَنْزَلَ الْآیَةَ فِیهِ ثُمَّ وَجَدْنَا رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ أَبَانَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ بِهَذِهِ اللَّفْظَةِ مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِیٌّ مَوْلَاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ قَوْلِهِ ص عَلِیٌّ یَقْضِی دَیْنِی وَ یُنْجِزُ مَوْعِدِی وَ هُوَ خَلِیفَتِی عَلَیْکُمْ بَعْدِی وَ قَوْلِهِ ص حَیْثُ اسْتَخْلَفَهُ عَلَى الْمَدِینَةِ فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ تُخْلِفُنِی عَلَى النِّسَاءِ وَ الصِّبْیَانِ فَقَالَ أَ مَا تَرْضَى أَنْ تَکُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی فَعَلِمْنَا أَنَّ الْکِتَابَ شَهِدَ بِتَصْدِیقِ هَذِهِ الْأَخْبَارِ وَ تَحْقِیقِ هَذِهِ الشَّوَاهِدِ فَیَلْزَمُ الْأُمَّةَ الْإِقْرَارُ بِهَا إِذْ کَانَتْ هَذِهِ الْأَخْبَارُ وَافَقَتِ الْقُرْآنَ وَ وَافَقَ الْقُرْآنُ هَذِهِ الْأَخْبَارَ فَلَمَّا وَجَدْنَا ذَلِکَ مُوَافِقاً لِکِتَابِ اللَّهِ وَ وَجَدْنَا کِتَابَ اللَّهِ مُوَافِقاً لِهَذِهِ الْأَخْبَارِ وَ عَلَیْهَا دَلِیلًا کَانَ الِاقْتِدَاءُ بِهَذِهِ الْأَخْبَارِ فَرْضاً لَا یَتَعَدَّاهُ إِلَّا أَهْلُ الْعِنَادِ وَ الْفَسَادِ ثُمَّ قَالَ ع وَ مُرَادُنَا وَ قَصْدُنَا الْکَلَامُ فِی الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ وَ شَرْحِهِمَا وَ بَیَانِهِمَا وَ إِنَّمَا قَدَّمْنَا مَا قَدَّمْنَا لِکَوْنِ اتِّفَاقِ الْکِتَابِ وَ الْخَبَرِ إِذَا اتَّفَقَا دَلِیلًا لِمَا أَرَدْنَاهُ وَ قُوَّةً لِمَا نَحْنُ مُبَیِّنُوهُ مِنْ ذَلِکَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ الْخَبَرُ طَوِیلٌ‏نَذْکُرُهُ بِتَمَامِهِ فِی بَابِ الْجَبْرِ وَ التَّفْوِیضِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى

                         بحارالأنوار ج : 2 ص : 226

روحی فداک و فدا ابیک یابن الحسن .

۹/11/1387